İLK YARDIM ÇANTASI  MALZEMELERİ

Küçük boy hidrofil pamuk
Steril gaz (hazır paket)
Sargı bezi (hazır paket)   
Küçük boy bistüri
Oksijenli su 100 ml
Baticon 100 ml
%70 lik alkol 100 ml
Amonyak 100 ml
Göz kapama bandı
Çeşitli ebatta yara bandı
Flaster
Cımbız-penset
2 metre çamaşır ipi
Turnike lastiği
Çakı

 

 

İLK YARDIM

 

İlk yardım profesyonel tıbbi yardım gelene kadar rahatsızlığı olan kişiye yardım etmektir.Bu yardım basit bir kanamayı durdurmaktan durmuş bir kalbi çalıştırmaya kadar uzanan bir yelpazede olabilir.İlk yardım genel olarak yapılacak işlemlerin İngilizce baş harfleriyle  ABCD diye tanımlanan sıralamada gerçekleştirilir.Yani Hava yolu ,Solunum Kanama, Kalp ve nihayetinde İlaç.
Genellikle yerleşim yerlerinden uzakta yapılan avcılık önemli ilk yardım kurallarını bilmeyi gerektirir. Acil durumlarda genellikle ne yapılacağını araştırmaya veya öğrenmeye vakit yoktur. Önemli ilk yardım metotlarını önceden öğrenip pratik yapmak gereklidir.

SUNİ SOLUNUM VE KALP MASAJI

Kaza geçirmiş bir kişide ilk önce kontrol edilmesi gereken şuurunun açık olup
olmadığı ve uyaranlara (seslenmek,dokunmak gibi) nasıl cevap verdiğidir. Tüm uyaranlara rağmen hiç tepki alınamadığı durumlarda kişinin soluk alıp almadığı kontrol edilmelidir. İnsanın kalbi atarken ve dolaşımı devam ederken solunumu durabilir. Bir kişi nefes almadığı halde kalbi atmaya devam edebilir.Ancak  nefes almayan yani akciğerleri dolayısıyla kanı oksijenlenmeyen kişinin diğer hayati fonksiyonları da çok kısa süre içerisinde duracaktır.Basit ve kolay uygulanabilir bir suni solunumla hayat kurtarılabilir. Kalbi çalışan bir kişiye kalp masajı yapmak çalışan kalbi durdurabilir, ancak nefes alsa bile bu fark edilmeden yapılan suni solunumun hiçbir tehlikesi yoktur.
   
Suni solunum uygulanışı;
 
Hasta sırt üstü yere yatırılır. Ağız içersinde diş protezi, yiyecek v.s çıkarılır.Ensenin altına bir destek konulmak (veya elle desteklenmek) suretiyle baş arkaya doğru kaldırılır.Bu hareketin gayesi solunum yolunu açmaktır. Bu basit hareket yapılmadan uygulanan suni solunum , hava yolu kapalı olduğu için hiçbir işe yaramayacaktır. Baş geriye itildikten sonra solunumu uygulayacak kişi derin bir nefes alır ve ağzını hastanın ağzına sıkıca yapıştırıp diğer eliyle de  hastanın burnunu kapatarak tüm gücüyle nefesini hastanın ağzında üfler.Üfledikten sonra çekilerek hastanın akciğerlerinin boşalmasını bekler. Hastanın kalbi çalışıyorsa bu hareket dakikada 12 kez tekrarlanmalıdır. Hasta kendi başına nefes almaya başlayana yada profesyonel sağlık yardımı gelene kadar hareket tekrarlanmalıdır.


Nefes borusunda yabancı cisim

Genellikle yemek yerken ağızdaki lokmanın ani nefes alma, hıçkırma gibi sebeplerle nefes borusuna kaçmasıdır.Tam tıkanma söz konusu ise kişi de telaş, morarma ve bir süre sonra bayılma gelişir. Hemlich manevrası denilen bir hareketle nefes borusundaki yabancı cisim dışarıya atılabilir.Burada temel maksat kaburgaların altından diyaframa ani ve şiddetli basınç uygulamak suretiyle, akciğerlerdeki havayı nefes borusundan dışarıya basınçla atmaktır.Hava dışarıya çıkmaya çalışırken ona engel olan yabancı cismi de önüne katıp çıkartacaktır.
   

Kalp masajı;

Kalp masajı suni solunuma göre daha dikkat gerektiren bir uygulamadır.Yavaş ya da güçsüzde olsa çalışan ve dokulara kan pompalayan bir kalbe yapılacak kalp masajı kalbin durmasına yol açacaktır. Bu yüzden kalbin çalışıp çalışmadığından emin olmak gereklidir.Boyunda şah damarı denilen; boynun her iki yanında  çenenin altında parmakların hafifçe bastırılmasıyla hissedilebilen bu damarlar , kalp atımlarını kontrol etmenin en iyi yoludur.Kalp masajı mutlaka kursa katılmış ve eğitimli kişilerce yapılmalıdır. Bu konuda eğitimi olmayan kişilerin yaptığı masaj faydadan çok zarar getirebilir.

KANAMALAR

 
Vücuttaki kanamalar iki türlüdür. İç kanama ve dış kanama. Maalesef içi kanamalara tıbbi donanımın bulunmadığı yerlerde yapabilecek fazla bir şey yoktur. Dış kanamalar ise herkesin müdahale edebileceği kanama türleridir. Her şeyden önce kanayan yeri eğer antiseptik bir solüsyon yoksa (oksijenli su gibi) yara temiz bir suyla iyice yıkanır. Yaraya derince girmiş bir parça varsa (dal, demir gibi) bunları çıkarmak kanamayı artırabileceğinden dokunmamak gerekir.Eğer kanama Göğüs , karın veya sırt bölgesinde ise , kanayan bölgeye büyük temiz bir bez parçasını rulo haline getirerek bastırmak kanamayı kontrol altına almak için yeterlidir. Burada amaç iç organlardan dışa doğru çıkan kanamada , kanayan damarlara basınç uygulayarak en azından kanamanın hızını azaltarak tıbbi yardıma ulaşana kadar hastanın hayatta kalmasını sağlamaktır. Kanama durana kadar bu basıncı uygulamak gereklidir. El ayak gibi uzuvlardan meydana gelen kanamalara ise aynı şekilde bir bez parçası ile basınç yapmak mümkündür . Baskıyla azalan kanamalarda baskı yapılan bez bir flaster veya bant yardımıyla yara üzerine sabitlenir.
 
Kanama buna rağmen kontrol altına alınamıyorsa kanamaya en yakın yerdeki atar damara elle baskı yapılabilir. Baskının işe yarayıp yaramadığını anlamanın en kolay yolu ise kanamanın azaldığını gözlemlemektir. Her şeye rağmen uzuvlardaki kanama durmuyorsa , kanamanın biraz üstünden turnike yapmak gerekir. Turnike kalın bir bez parçasını (4-5 cm) kanayan bölgenin üstünden önce sıkıca düğümleyip daha sonra bir tahta parçasını beze dolayıp düğümü sıkıştırmak suretiyle uygulanabilir. Eğer turnikenin uzun süre kalması gerekiyorsa 15 dakikada bir turnikeyi gevşeterek  dokuların kangren olmasını önlemek gereklidir.Turnikeyi bir dakika gevşettikten sonra tekrar sıkmak gerekir.
 

Kanamalar içerisinde burun kanamasının özelliği vardır.Burun kanamalarının çok büyük bir yüzdesi ön burun bölgesi dediğimiz damarların bol ve yüzeysel bulunduğu bölgeden olur. Burun kanamaları kişiyi korkutur ama durdurmak için her iki burun kanadına baş ve işaret parmağıyla sıkıca 5 dakika kadar bastırmak yeterlidir.Burun kanaması olan kişinin oturur pozisyonda olması başının kalp hizasından yüksekte olması gerekir. Hasta yatar pozisyonda tutulmamalıdır.

UZUV KOPMASI

Trafik kazası, basınçlı sıkışma, kesici alet yaralanması gibi durumlarda büyük yada küçük  uzuv kopmaları olabilir. Genellikle ciddi kanama oluşur. Kanama uygun turnike yöntemiyle durdurulmalıdır. Kopan uzvun hastaneye kadar nasıl taşınacağı çok önemlidir.Yanlış taşıma yöntemi yerine dikilebilecekken bunu imkansız hale getirebilir.Yara yeri kesinlikle pamukla pansuman yapılmaz. Hastaneye ulaşana kadar temiz ıslak bir bezle sarılabilir. Kopan uzvun nasıl taşınacağı da çok önemlidir. Kopan uzuv temiz nemli bir gazlı bez ile sarılır. Temiz bir poşet içerisine konularak ağzı bağlanır.. Başka bir poşete buz konulur. Uzvun olduğu poşet buz dolu poşetin içerisine konularak ağzı bağlanır. Her iki poşette başka bir poşete konulup çok acele mikrocerrahi ünitesi olan bir sağlık merkezine nakledilir.



Dr. Bahadır Muharrem Can
25.09.2006