TROFE
Bir
çok hayvan bütünüyle veya dişleri, boynuzları, pençeleri veya postu
yani trofe değeri taşıyan kısımları ile avlayanın övünç kaynağı olarak
duvarları süsler.
En çok avcı bilir av ile ilgili olan
her şey gibi trofesinin
değerini. Baktıkça hatırlar onu elde etmek için harcadığı eforu,
yaptığı mücadeleyi. Onu aradığı yerlerdeki doğayı, insanları,
yaşadıklarını. Hatta onu avlamadan önce veya sonra vurmaya elinin
varmadığı, ele geçirdikten sonra �büyümeli bu hayvan� diyerek livara
atamadığı avlarını. Trofe övünç kaynağı olmasının yanı sıra doğanın
armağanı bir hatıradır avcıya.
Elde edilen ve avcı tarafından trofe
değeri olduğuna
hükmedilen güzelliğin doğal halini bozmadan korumak için çeşitli
yöntemler var. Bu yöntemlerin bir çoğu profesyonelce yapılan zahmetli,
beceri ve bilgi isteyen işlemler.
Benim anlatacağım basit yöntem ise
turna balığının
kafasından bir trofe oluşturmak. Oldukça kolay.
Bundan dört yıl kadar önce tuttuğum
irice bir turnayı
temizlerken aklıma geldi. Denedim, oldu. Bu zamana kadar da görünümü
bozulmadı. Turna kafasını alıp gözler, ensede kalan etler, yanaklar ve
alt çenenin diş altlarında bulunan yatay kasları çıkarıyorum. Ben bu
işi ucu sivri keskin bir bıçak, cımbız ve uç kısmını taşlayarak
keskinleştirdiğim bir çay kaşığı vasıtası ile yapıyorum. Tabii ki bu
işleri yaparken kafa üzerindeki deri, pullar ve dişlere zarar vermeden
çalışmak gerekiyor. Etli kısımları mümkün olduğunca alınan kafayı doğal
ince tuz ile dolduruyorum. Özellikle et çıkardığım kısımları tuz ile
yavaşça ovup iyice temas etmesini sağlıyorum. Kafayı tamamen tuz ile
doldurduktan sonra sığacağı kadar bir kap alıp tabandan beş cm. kadar
tuz ile kapatıyorum. İçi tuz doldurulmuş kafayı üzerine yerleştirip, en
üstüne kalan tuzu döküyorum. Kafayı tamamen tuza gömülmüş oluyor. Kap
içindeki kafayı oda sıcaklığında bir hafta kadar bekletmek gerekiyor.
Tuz hem kalan etleri pişiriyor, hem de suyu emerek biraz sertleşmeyi
sağlıyor.
 |
Bir hafta sonra kafayı tuzdan
çıkardığınızda kabın dibindeki
biriken suyu sizde göreceksiniz. Mümkün olduğunca suyu alınmış ve tuzda
pişirilmiş kafayı bir fırça yardımı ile tuz tanelerinden arındırıyorum.
Bu aşamada bulabilirseniz bir fincan kadar boraxa ihtiyacınız olacak.
Toz boraxı özellikle et çıkardığım kısımlara ovarak yediriyorum. Bütün
kafayı boraxa buluyorum. Eğer borax bulamazsanız bu işlemi yine ince
tabii tuz ile de yapabilirsiniz.Tamamen kurumaya bırakacağım kafayı
solungaç kapak uçlarından bir tahtaya hafifçe sabitliyorum. Boraxlanmış
ve son şekli verilmiş kafayı 5-6 gün kadar oda sıcaklığında ve açıkta
bekletiyorum. Borax yerine tuz kullanırsanız 10 gün kadar gün
bekletmeniz gerekecektir. |
Bir
haftanın sonunda kafayı yine fırça ile boraxtan arındırıyorum. Burada
hatırlatmam gereken detaylar var. Öncelikle dışarıda kurumaya bırakılan
kafayı doğal haline yakın şekillendirin. Kuruduktan sonra değişiklik
yapılamıyor.
| Doğal halinde olduğu gibi üst
dudak kenarlarında ki
dudak sonundaki kapakçıkları dışarı çıkarın. Göz çukurlarını birbirine
eşit olarak ve kenarlarını temizleyin. Gözlerin üst kısımlarını yani
alına bakan bir birine yakın kısmı biraz yukarı kaldırırsanız ifade
daha yırtıcı olacaktır. Sıra geldi dişlere. Dişlerin yerinden oynaması
veya yerinden çıkması canınızı sıkmasın. Bu bazen olabiliyor.Turnaya
diş protezi yapmak kolay. Yerinden oynayan veya çıkan dişleri cımbız
ile doğal durumuna getirip çene ile diş arasına bir damla japon
yapıştırıcısı damlatın. Üzerine bir tuzlukta bulunan karbonattan az bir
miktar serpin. Eskisinden sağlam olacaktır. |
 |
Üst
çenede birbirine çok yakın ve geriye doğru açılı dişlerin arasındaki
tuz ve boraxı eski bir diş fırçası yardımı ile temizleyin. Takır takır
kuruduğuna ve koku vermediğine emin olduğunuz kafayı verniklerseniz
daha da güzelleşiyor. Açık ceviz veya meşe verniği doğal rengine yakın
ve hoş görünüyor. Verniğin koruyuculuğu da cabası. Kafanın iç ve dış
kısımlarını vernikledikten sonra dekoratif bir tahtaya solungaç kapak
uçlarından sabitleyip işi bitiriyorsunuz.
Unutmadan, iki detay daha. Vernikleme
sırasında özellikle
alt çenedeki iri dişler renk değiştirebiliyor. Bu dişlere daha çarpıcı
bir görünüm vermek için kemik rengi oje ile boyayabilirsiniz. Göz
çukurlarını içten koyacağınız uygun cisimlerle doldurabilirsiniz.
Ülkemizde zamansız, denetimsiz ve
bilinçsiz avcılık
nedeniyle uluslar arası değerde trofe nitelikli turna yok gibi. Yine de
doğa anadan ümit kesilmez, belki koynunda sakladığı toramanlardan
biride size nasiptir.
AVINA DEĞER VERENLERE RASTGELSİN.
Yazı:Tarık ERSAL