YAPAY RESİF UYGULAMALARINI PROJELENDİRME KILAVUZU



1. Tanım

            Yapay resif, hassas ekosistemlerin korunması ve balıkçılığın geliştirilmesi amacıyla kaynakların üretimini artırmak ve desteklemek için tasarlanıp zemine yerleştirilen sucul canlılara özel yapay barınaklardır.

2. Bir Yapay Resif Projesinin Aşamaları

            Yapay resif projesi gerçekleştirmek isteyen kuruluşlar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına izin başvurusu yapmadan önce aşağıda belirtilen kriterleri yerine getirilmelidir. Bu kriterlere uygunluk, hazırlanan "Ön Çalışma Raporu" ile belgelenerek başvuru yapılabilir. Resif yerleştirme sonrasında, yapay resif alanında oluşacak gelişim iki yıl süre ile araştırılarak "Yapay Resif İzleme raporu" Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bildirilmelidir.

            2.1. Amacın Belirlenmesi

            Yapay resif projesinin amacı ayrıntılı olarak tanımlanarak, gerekçeleri belirtilmelidir. Projenin amacı, yer seçimi, resif inşaatını ve yerleştirme stratejisini doğrudan etkileyeceği için önemlidir. Yapay resifler aşağıda sıralanan amaçlar için gerçekleştirilirler:

•        Önemli denizel habitatları (deniz çayırları gibi) korumak.

•        Yavru balıkların beslenmesi ve barınması için uygun alanlar yaratmak.

•        İstakoz, böcek ve ahtapot gibi habitat bağımlı türlere habitat sağlamak

•        Sportif balıkçılık ve dalış turizmini geliştirmek.

•        Küçük balıkçı takımlarının (uzatma ağı, pareketa gibi) verimini artırmak.

•        Hassas ekosistemlerin ve bozulmakta olan populasyonların korunmasında ve geliştirilmesinde etkinliği artırmak.

•        Yasadışı balıkçılık faaliyetlerini engellemek.

•        Yetiştiricilik faaliyetlerinde yeni yerleşim alanları katkısı sağlayarak deniz bitkileri ve kabukluları yönünde deniz faaliyetini artırmak.

•        Kıyıların doldurulması sonucu kaybolan habitatları dengelemek.

•        Bilimsel araştırma yapmak.

            2.2. Yapay Resiflerin Yerleştirileceği Alanın Seçimi ve Uygulama

•        Yapay resiflerin yerleştirileceği yerin seçimi, yürürlükte olan yasal faaliyetlere (askeri, navigasyon, turizm, balıkçılık, akuakültür, kıyı idaresi gibi) uygun olarak yapılmalıdır.

•        Yerleştirilen resif gruplarının yüksekliği su derinliğinin 1/3'ünden fazla olmamalı ve bu resif gruplarının yerleşimini en fazla 40 m. ile sınırlandırılmalıdır.

•        Resif zonlarının zemini balçık ve çamur yapıda olmamalıdır.

•        Resif zeminlerinin eğimi 300 den fazla olmamalıdır.

•        Yerleştirme sahasında şiddetli akıntı bulunmamalıdır.

•        Akarsu ve deşarj alanları gibi sedimantasyon olayının yoğun olduğu sahalara resif yerleştirilmemelidir.

•        Deniz çayırlarının az bulunduğu alanlarda, bitkilerin üzerine resif modülleri yerleştirilmemelidir.

•        Balıkçılık ve ekolojik açıdan önemli olan bazı fiziko-kimyasal parametreler (akıntı, ışık geçirgenliği, sıcaklık, oksijen, tuzluluk, kirleticiler gibi) belirlenerek, bölgenin bu kriterler için uygunluğu araştırılmalıdır.

•        Resif modülleri bölgenin coğrafik ve topoğrafik özellikleri göz önüne alınarak önceden hazırlanmış bir plana göre yerleştirilmelidir.

•        Yapay resif zonları fark edilebilir şekilde işaretlenmelidir.

•        Yapay resif projesini yapacak kuruluş konu ile ilgili amatör ve profesyonel kişileri ve yöre halkını bilgilendirici en az bir toplantı düzenlemelidir. Bu toplantıya Tarım ve Köyişleri Bakanlığından da katılım sağlanmalıdır.

2.3. Yapay Resif İnşasında Malzeme ve Tasarım Seçimi

            2.3.1. Malzeme

•        Yapay resifler tercihen demir iskelet ve güçlendirilmiş, yüksek dozajlı betondan yapılmalıdır.

•        Yapay resif inşasında kullanılan malzeme sucul ortamdaki fiziksel ve biyolojik aktiviteler sonucu kirliliğe ve resif modelinin parçalanmasına neden olmamalıdır.

•        Yapay resif inşasında atık malzemeler (eski araba lastikleri, çeşitli baca külleri gibi) kullanılmamalıdır.

            2.3.2. Tasarım

•        Yapay resiflerin tasarımında dönmeyi önleyecek ve düz tabana sahip, dalgaların yol açtığı su hareketlerinden doğabilecek türbülansı giderip, canlıların kolay tutunabileceği yüzeyleri olan, kolay dökülebilen veya yerleştirilebilen, denge açısından ağırlık merkezi aşağıda olan yapılar tercih edilmelidir.

•        Yapay resifler, su hareketleri ve yasadışı balıkçılık faaliyetleri sonucunda kolayca parçalanıp, dağılmayacak şekilde inşa edilmelidir.

•        Bazı canlı türlerinin gelişimini sağlamak ve korumak amacı ile inşa edilecek resif modüllerinin tasarımı, bu türlerin doğal ortamdaki davranışları ve kullandıkları habitat tipleri belirlenerek yapılmalıdır.

•        İnşa edilecek resif modüllerinin tasarımı, inşaat teknikleri açısından kolay ve seri üretimi sağlayacak şekilde olmalı, resif modüllerinin şekli ve boyutları ayrıntılı olarak tanıtılmalıdır.

Kaynak: Tarım ve Köy işleri Bakanlığı Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü