AKYA ÇUPRA KARAGÖZ KEFAL KUPES-İZMARİT BARBUNYA LEVREK LÜFER MERCAN

PALAMUT SİNARİT SOKAR - ISKAROZ TRANÇA ZARGANA MIRMIR - LİDAKİ İSPAROZ -SARPA

AV TEKNİKLERİ

• ÇAPARİ
• PARAKETE
• ZOKA

"Amatör olta balıkçılığı ve balık tutma teknikleri"
adlı kitabındaki bilgileri kullanmamamıza izin verdiği için
sayın Haluk Deniz ÖKSÜZ'e teşekkür ederiz. Çizim ve grafikler: Orhan YILMAZ

• MERCAN

Nerelerde bulunur:
Mercan genellikle taşlık,kayalık bölgelerde ve civarlarında yaşar.Bu yerleri denize dik olan kıyı hizalar ada etrafları gibi yerlerde arayabiliriz. Avlanmak için durduğumuz zaman kurşunu dibe vurdurmak suretiyle dibin kumluk mu taşlık mı olduğunu anlayabiliriz. Hiçbir tahminde bulunamıyorsak arama yoluyla bu yerleri bulabiliriz. Bunun için şöyle bir sistem uygulanır ,tekne çapa atmadan serbestçe bırakılır takımlar yemlenerek avlanılmaya başlanır balığın vurduğu yerde kerteriz alınarak yada şamandıra bırakılarak işaretlenir.Akıntıya göre çapa balığın vurduğu yerin ilerisine atılıp çapa ipi salınarak tekne avlanma noktasının üzerine getirilir.Antalya da su derinliği fazla olduğu için parça parça küçük döküntü taşlık alanları taramak amacıyla çapa bırakılmaz tekne akıntıya bırakılarak avlanılır fakat teknenin yavaş akması için paraşüt denilen bir sistem kullanılır.Bu sistem yaklaşık 2x2 metre ebadında brandanın dört köşesine ip bağlayıp ortada birleştirerek paraşüt şekline getirilmesi ve 4-5 metre kadar ip salarak suya bırakıp teknenin akışını yavaşlatması şeklinde kullanılır.
Bir başka arama şeklide tahmini mercan bulunabilecek yere çapa atılıp avlanmaya başlanır.Balık vurmuyorsa çapa ipi parti parti salınıp balık bulununcaya kadar aramaya devam edilir.Eğer balık bulucu,deniz derinliğini ve şeklini gösteren elektronik bir aletiniz varsa bu iş çok daha basit olacaktır.Mercanın bulunduğu bölgelerde diğer taş balıklarının da bulunma olasılığı olduğu için bunlara uygun takımları hazır bulundurmakta fayda vardır.
Mercanın en iyi yemi taze sardalyedir. Taze hamsi, sülünez, mamun, teke, kurt, karides, dilimlenmiş kalamar,sübye ve kolyoz istavrit gibi beyaz balıkların filetoları da yem olarak kullanılabilir.
Mercan olta takımları suyun akıntısına ve derinliğine göre düzenlenir.

• Avcılığı

A- KÖR KOLLU TAKIM İLE MERCAN AVI

Bu takım derin sularda balık vuruşlarını daha iyi hissetmek için fileto dilimlenmiş sardalya kullanıldığında kolun kösteğe dolanmasını azaltmak amacıyla kullanılır.Takım öksüz bağı ile yapılan kısa kollu kollara sahip olduğu için bu adı alır.
Beden 0.40-0.50 misinadan yapılır,beden ucuna 2/0 no fırdöndülerden kolçak yapılır.Alt fırdöndünün klipsli ve kilitli olmasında kösteğin bozulduğunda değiştirilmesi açısından fayda vardır.Köstek misinası 0.26-0.33 no misinadan seçilir,köstek başına çift katlı üç sarımlı kasa gözü düğümü atılarak fırdöndüye takılır.Fırdöndüden 40 cm sonra sıra ile 10 cm aralıklarla 6 cm boyunda üç adet kol öksüz bağı yapılır.Kol boyları misina bağlandıktan sonra kalan misina boyu 6 cm olacak şekilde ayarlanmalıdır.Üçüncü koldan 25cm sonra 20 cm boyunda bir kol daha yapılarak hemen kol dibine kurşun takmak için kasa gözü düğümü yapılarak takım tamamlanır.Takımda kullanılan iğneler 1251c - 1523d 6 no iğneler veya benzeri olarak seçilmelidir..

B- UZUN KOLLU TAKIM İLE MERCAN AVI

• İZMARİT- KUPPES- BARBUNYA - KIRMA MERCAN (MANDAGÖZ) AVCILIĞI

Tuncay Uyanık (Barbun avı-Antalya 2003)

Bu balıkların ağız yapıları küçük olup yemi küçük darbelerle yedikleri için iğneye yem takılırken yemin iğneden taşmamasına dikkat etmek gerekir. Avlanılmaya başlandığında balık artıklar ile bölge yemlenirse avımız daha verimli ve uzun süreli olacaktır . ilk oltamızı suya indirirken alt iğneye ezilmiş sardalyeyi kolay düşecek şekilde takarız. Takımı dibe indirdikten sonra takım sert bir şekilde çırpılırsa taktığınız yem sardalye dağılarak düşecek ve bir tür yemleme sağlanmış olacaktır.Hatta önce iğneye balığın bir seferde yiyemeyeceği büyüklükte iri yemler takılırsa balıkların bunu iğneden çıkartıp alması ve bunu kapmak için saldırganlaşması sağlanır. Yem olarak sardalye ,teke ,sülünez ve mamun kullanılabilir. Ancak özellikle izmarit,kupes ve mandagöz avında bazen balığın yeme sarması o kadar hızlı olur ki yem yetişmez hale gelir .

Gül Yatıkçı ve elikulağında balıkçı Toprak Yatıkçı (Barbun avı-2003 Antalya)

bu arada iğneye kolay çıkmayan ince şerit halinde kesilmiş sübye kalamar veya kolları takılırsa balık yakalama şansının artığı gözlenecektir. Balıklar yeme gelmekte nazlandığı zaman kurşun yere değdikten sonra beden birkaç kulaç salınır sonra hafif hafif çekilip salınarak balığın yemi kıskanması sağlanır.

Kaya Yatıkçı ve yengesi Yasemin Yatıkçı İzmarit avı - 2003 Antalya

SOKAR - ISKAROZ

• MIRMIR-LİDAKİ-ISPAROZ- SARPA

Sarpa

Bu balıklar aynı sularda yaşarlar ve genellikle bir arada bulunabilirler. Sahile yakın dibi kumluk otluk ve döküntü taşlık alanlarda yaşarlar.Ağız yapıları küçük olduğu için ince misinalar ve küçük iğneler kullanılır.Yemi dipten alırlar,bu nedenle takım dibe yatırılarak kullanılır.

Sardalye,hamsi,kurt,teke,midye,sülünez ve kesilmiş karides yem olarak kullanılabilir..
Sığ sularda veya kıyıda avlanıldığı için görüntü vermemeye ve ses yapmamaya dikkat edilmesi gerekir.

• AKYA-SARI KUYRUK (KUZU) AVCILIĞI

Akdeniz'in en meşhur balıklarından biridir. Kolyoz, sardalya, istavrit, kalamar, sübye, zargana, palamut gibi balıklarla beslenir. 1-1.5 m. Boya 20 kg. ağırlığa ulaşırlar. Genellikle suyun yüzüne yakın ve orta sularda avlanırlar. 1-200m. Derinliğe kadar sularda yaşarlar.

A-BIRAKMA OLTA İLE AKYA AVI:

Orkinos bırakmasına benzer. Beden 100 nr.misinadan yapılır. Beden ucuna 4-6 no fırdöndü bağlanır. Bölge balığının büyüklüğüne göre 0.70-100 no arası misina 5 kulaç kadar ölçülüp fırdöndünün diğer ucuna bağlanır, ucuna da 2330 DT veya 2310 2-5 no. iğne bağlanır. Yem olarak yukarıda yazdığımız, beslendiği balıklardan herhangi biri kullanılır. Yemin canlı olarak kullanılması tavsiye edilir. Yem takma şekli orkinostaki takma şekli gibidir. Çevrede orkinos, palaska, kılıç, torik gibi balıklar varsa bunlarında oltaya gelmesi mümkündür. Dikkatli olup gerektiğinde takımı şamandıralamayı unutmayınız.

B- SIRTI İLE AKYA AVI:

LAMPUKA AVCILIĞI

Akdeniz'de rastlanan bu harika görünüşlü balığa Ege ve Karadeniz'de rastlanmaz. Ancak araştırmalara göre Süveyş kanalının açılmasından sonra Akdeniz'e geçen Hindistan Balığı ve lampuka gibi balıkların doğu Akdeniz'den Ege denizine doğru yavaş yavaş yayılım gösterdiği saptanmıştır. Bir zaman sonra bu balığa Ege' de rastlama olasılığı vardır. Eylül ayından itibaren av vermeye başlar. Korkusuz, meydan okuyan tavırları ve saldırgan yapısı ile avcılığı çok zevkli bir balıktır. Tekne ile avlanırken etrafınızda dolaşan balıklara ve oltadaki balığa korkusuzca yaklaşır. İlk rastlayan balıkçıların lampukanın bu hareketi karşısında seyredip kaldıkları olur. Yakalandıkları zaman sudan metrelerce yukarı fırlayarak, çılgınca hareketlerle büyük direnç gösterirler. Tekneye alındıktan sonra bile dakikalarca çırpınması bitmez. Bu avı lüferinkine benzer. Yan yüzgeçlerinden boylamasına üst tarafı mavi, lacivert alt tarafında yeşil,sarı görünümlüdür. Dik inen küt kafasıyla, geniş ve kuvvetli ağız yapısıyla tropikal bir balık görünümündedir. Ege bölgesi dahil bir çok bölgede tanınmaz. Hatta bir çok balıkçı böyle bir balığın varlığını bile bilmez. Antalya civarı balıkçıları ve olta balıkçılığını bir yaşam tarzı haline getirmiş, amatör balıkçılıkta uzmanlaşmış kişiler lampukayı iyi tanırlar. Kıyılara bile korkusuzca yaklaşan lampuka, kefal, sardalya, kolyoz, kalamar, izmarit, istavrit ve gözünün kestiği her balıkla beslenir. Canlı kefal ve izmarit en popüler yemidir. 1,5 m. Boya kadar ulaşırlar ve denizin 100m. Derinliğine kadar iner.

A-BIRAKMA OLTA İLE LAMPUKA AVI:

Bedende 0.35-0.40 kaliteli misina kullanılır. Eğer çekeri çok fazla olan daha ince ve daha sağlam misina bulabiliyorsanız bunu kullanmakta fayda vardır. Zira burada şamandıra küçüktür ve yem olarak kullanılan balığın uzun bir kolla dolaşma serbestliği içinde olması gerekir. Kalın misina balığı dibe doğru çeker ve balığın çabuk yorulup ölmesine yol açar. Bu yüzden ince fakat sağlam misina kullanmak doğru seçim olur.
Beden ucuna 3 no fırdöndüden yapılmış kolçak bağlanır. Kolçağa 3 kulaç kol bağlanıp ucuna 2330 DT - 2310 4-5 no iğne bağlanır. Yem canlı olarak takılıp denize salınır. Fırdöndüden makaraya doğru iki kulaç ölçülüp küçük bir şamandıra takılarak 10 kulaç daha salınıp beklenir. Lampuka sürü halinde gezdiği için biri yakalanınca diğerinin de yakalanma şansını bulmak için aynı şekilde hazırlanmış ikinci takımda yedekte bekletilir. Denizdeki oltaya balık yakalandığı zaman hemen yedek takım da denize indirilip atıp çekme işlemine girişilir. Lampuka yakalandıktan sonra kolay kolay yorulmaz, bu yüzden sert darbelere dikkat edilerek, yorulması beklenmeden tekneye alınır.

B-SIRTI İLE LAMPUKA AVI:

Bu takımda da ince fakat güçlü misina kullanmanızda fayda vardır. Yem olarak yapma balık veya plastik balık kullanılır. Beden ucuna bağlanan yapma balıktan makaraya doğru 10 kulaç arayla iki adet1/0 fırdöndü takılarak takım hazırlanır. Takım toplam 25 kulaç salınarak tekne arkasından minimum hızla çekilerek avlanılır. Bırakma takımında yapıldığı gibi ikinci yedek takım hazırda bekletilir. Birinci takıma balık yakalandığı zaman tekne boşa alınmaz, yürümeye devam edilir. Yakalanan balık teknenin 2 kulaç kadar yakınına getirildiği zaman ikinci takım suya bırakılır. Sürüdeki diğer balıklar merakla yakalanan balığın arkasından geldiği için ikinci balık yakalanana kadar birinci takım balıkla birlikte çekmeye devam edilir. Eğer yakalanan ilk balık çok iri ve takımı koparma olasılığı varsa bekletilmeden tekne içine almakta fayda vardır.
Lampuka hemen yer değiştirmez. Eğer süratli hareket edilirse ve hazırda bekletilen sardalya ve kolyoz parçaları ile deniz yemlenirse avın çok bereketli geçmesi olasıdır.

• PALAMUT

PALAMUTLARIN GELİŞİMİ:

Palamut çaparileri ince çapari gibi aşağı yukarı salınıp kullanılmaz. Tekne arkasından çekilip dolaştırılarak kullanılır.

Fotograf: Kenan ÖZCAN

DONATILMIŞ PALAMUT ÇAPARİSİ:
Palamut derin suları sever. Sabah gün doğmadan av yerine varmak gerekir. Balığın göç veya avlanma bölgesini bulmak için geniş zikzaklar çizerek balık bulununcaya kadar dolaşılır. Balığın yakalandığı bölgede devamlı tur atarak dolaşılır. Tekne 2-3 mil olmalıdır. Bunu çekilen takımın su yüzünde sürüklenmediği belirli bir su derinliğine gelmesi olarak tarif edebiliriz. Tekne arkasından 30-35 kulaç mesafe verilerek çekilen takım arada sırada 10-15 kulaç çekilip tekrar salınarak yada küçük daireler çizilerek suyun değişik derinliklerinde gezmesi dolayısıyla bu derinlikleri taranması sağlanmış olur.
Balık yakalandığı zaman motor boşa alınarak takıma boşluk vermeden çekilip yakalanan balık içeri alınır. Başka balıkların yakalanması amacıyla takıma kesinlikle boşluk verilmez. Bunu yapmak takımın dolaşmasına yol açacaktır.